Ürün yönetimi alanında önceliklendirme, ürün yöneticileri için vazgeçilmez bir beceridir. Girişimleri ve işlevsel talepleri öncelik sırasına koymazsanız, iş yığınınız sonsuza dek büyümeye devam eder ve sürümleri ertelemek zorunda kalarak müşterileri hayal kırıklığına uğratırsınız.

Bu makale, farklı önceliklendirme kriterlerine göre sınıflandırılmış önceliklendirme çerçevelerinin bir listesini sunmaktadır: iş değeri, yatırım getirisi (ROI), çaba/maliyetler, piyasa riski, rekabet riski, işlevsel fayda/özellik önemi, zamanlama/iş fırsatı.

Tüm girişimlerde önceliklendirme çerçevelerini tutarlı bir şekilde kullanarak, ürün geliştirme sürecine ilişkin tam bir görünürlük elde edeceksiniz; böylece gerektiğinde yapılan ödünleşmeleri kolayca gerekçelendirebileceksiniz. Ayrıca, en yüksek yatırım getirisi (ROI) sağlayan ve büyük etki yaratan fırsatlara daha fazla zaman ayırabileceksiniz.

Ürün yöneticileri için farklı önceliklendirme çerçevelerinin tarihçesi

Önceliklendirme çerçevesi, ürün yöneticilerinin hangi girişimlerin hangi sırayla ele alınması gerektiğini belirlemelerine yardımcı olmak için kullandıkları bir önceliklendirme yöntemidir. Önceliklendirme çerçeveleri, birikmiş iş yükünü artırmadan girişimlere ve işlevsel taleplere öncelik vermek açısından yararlıdır.

En yaygın önceliklendirme çerçevesi, iş değeri önceliklendirme çerçevesidir. Bu önceliklendirme çerçevesi, girişimleri iş değerlerine göre sıralar; iş değeri ise gelir ve müşteri memnuniyeti üzerindeki potansiyel etki gibi faktörlere göre belirlenir. Ürün yöneticileri için diğer önceliklendirme çerçeveleri şunlardır:

  • MoSCoW önceliklendirme yöntemi (Olması Gerekir, Olması İstenir, Olabilir, Olmasını İsteriz)
  • Risk/etki önceliklendirme yöntemi
  • ROI önceliklendirme yöntemi
  • Avantaj/özellik önceliklendirme yöntemi
  • Zorunlu sıralama önceliklendirme yöntemi
  • Öncelik matrisi
  • Pareto analizi ile portföy önceliklendirme çerçevesi

Aşağıda bu farklı çerçeveleri daha ayrıntılı olarak ele alacağız. Ancak öncelikle, bu farklı önceliklendirme çerçevelerinin çoğunda yer alan en yaygın değişkenlerden bazılarına bir göz atalım.

En yaygın önceliklendirme çerçevesi değişkenleri

Aşağıdaki önceliklendirme çerçeveleri, uygulanması en kolay ve en az zaman gerektirenlerden en karmaşık olanlara doğru sıralanmıştır.

1) İş Değeri (diğer adıyla etki, cazibe): İş değerine göre önceliklendirilen projeler, en yüksek gelir veya pazar payı sağlayacak, müşteri başarısı göstergeleri üzerinde doğrudan etki yaratacak, uygulama süresi kısa olacak, kolayca uygulanabilecek ve güvenilir bir kaynaktan gelen projeler olarak değerlendirilebilir.

2) Yatırım Getirisi (ROI): Yatırım getirisi (ROI) temelinde önceliklendirilen projeler, net bugünkü değer (NPV), iç verim oranı (IRR), geri ödeme süresi, maliyet-fayda analizi, indirgenmiş nakit akışı modelleri vb. gibi finansal performans verileri kullanılarak önceliklendirilir.

3) Çaba/Maliyet: Çaba/maliyet temelinde önceliklendirilen projeler, projeye dahil olacak kişi sayısı, tamamlanması için gereken süre, gerekli ekipmanlar vb. faktörlere göre önceliklendirilir.

4) Piyasa Riski: Piyasa riskine göre önceliklendirilen projeler, müşteri araştırma verileri, sektör eğilimleri, yeni teknolojiler vb. gibi dış faktörler dikkate alınarak önceliklendirilir.

5) Rekabet Riski: Projeler, bir projenin şirketinize rakiplerine karşı sağlayabileceği rekabet avantajı veya dezavantajı temelinde rekabet riski faktörüne göre önceliklendirilir.

6) İşlevsel Fayda/Özellik Önemi: İşlevsel fayda/özellik önemine göre önceliklendirilen projeler, herhangi bir zamanda mevcut bilgi birikiminiz çerçevesinde, ürününüzün kullanılabilirliği ve özellik seti üzerinde en büyük etkiye sahip girişimlerin hangileri olduğuna odaklanır.

7) Zamanlama/İş Fırsatı: Zamanlama ve iş fırsatı kriterlerine göre önceliklendirilen projelerde, projenin ne kadar kısa sürede tamamlanması gerektiği ve bu projenin önceliklendirilmesini etkileyen herhangi bir stratejik girişimin olup olmadığı dikkate alınır.

8) Veriye Dayalı Analiz: Veriye dayalı analiz yoluyla önceliklendirilen projelerde, önceliklendirme, şirketinizin önceliklendirme geçmişi, başarı faktörleri, bir girişimi yönetme yeteneği vb. göz önünde bulundurularak hangi projelerin başarıya ulaşma olasılığının en yüksek olduğuna göre belirlenir.

9) Paydaş Grubu Değeri: Paydaş grubu değeri kullanılarak önceliklendirilen projelere sahip paydaşların girişimleri, hangi paydaş grubuna ait olduklarına bağlı olarak farklı şekilde ağırlıklandırılacaktır (örneğin, ürün yönetimi tarafından önceliklendirilen girişimler, pazarlama tarafından önceliklendirilenlere kıyasla daha fazla ağırlığa sahip olabilir).

10) Çok Kriterli Analiz: Son olarak, girişimleri ve talepleri öncelik sırasına koymak için birden fazla önceliklendirme kriteri aynı anda kullanılabilir. Bu yaklaşım, farklı önceliklendirme kriterlerine sahip birden fazla üst düzey girişim ve talebi öncelik sırasına koyarken en iyi sonucu verir.

İş değeri önceliklendirme çerçevesi

İş değeri önceliklendirme çerçevesi sayesinde önceliklendirme işlemi kolay ve hızlıdır. Bu çerçeve, bir kuruluş için en fazla iş değeri yaratacak girişimlere odaklanır ve genellikle bir ürünün en yüksek gelir artışı veya pazar payına göre önceliklendirme yapar.

ROI önceliklendirme çerçevesi

Yatırım Getirisi (ROI) önceliklendirme yöntemi, her bir yeni ürün fikrinin hayata geçirilmesinden elde edilecek tahmini maliyet tasarruflarına dayanarak, hangi yeni ürün fikirlerine öncelik verilmesi gerektiğini belirlemeye yardımcı olur. ROI hesaplamalarının iki türü vardır: tek seferlik maliyetler ve sürekli maliyetler. Bu hesaplamalar, en fazla gelir getirecek ve/veya şirketinizin kârını artırmaya yardımcı olacak (örneğin, giderleri azaltarak) özelliklere öncelik verilmesine yardımcı olabilir.

Çaba/maliyet önceliklendirme çerçevesi

Çaba/maliyet önceliklendirme çerçevesi kapsamında, yeni ürün talepleri, projeye dahil olacak kişi sayısı, projenin tamamlanması için gereken süre, uygulama için gerekli olacak ekipmanlar vb. faktörlere göre önceliklendirilir.

Piyasa riski önceliklendirme çerçevesi

Bu önceliklendirme çerçevesi, müşteri araştırma verileri, sektör eğilimleri, yeni teknolojiler, piyasa koşulları vb. gibi dış faktörlere dayalı olarak projelere öncelik verir. Bu yaklaşım, şirketinizin rakiplerinin bir adım önünde kalmasına ve değişen müşteri taleplerini karşılamasına yardımcı olabilir.

Rekabet risklerinin önceliklendirilmesi çerçevesi

Bu önceliklendirme yöntemiyle, her bir ürün fikrini veya talebi önceliklendirirken, müşteri ve pazarın ihtiyaç ve isteklerinin yanı sıra, bir projenin rakiplerimize karşı sağlayabileceği rekabet avantajı veya dezavantajını da değerlendiriyoruz.

İşlevsel fayda/özellik önceliklendirme çerçevesi

İşlevsel fayda/özellik önceliklendirme çerçevesi yöntemi, hangi girişimlerin ürünün kullanılabilirliği ve özellik seti üzerinde en büyük etkiye sahip olduğunu analiz eder. Bu yaklaşım, şirketinize, şirket için tek seferlik bir fayda sağlamasalar bile, şu anda müşteriler için en değerli olan yeni ürün özelliklerini geliştirmeye odaklanma imkânı sunar.

Zamanlama önceliklendirme çerçevesi

Zamanlama veya iş fırsatı açısından önceliklendirilen projelerde, bir projenin ne kadar kısa sürede tamamlanması gerektiği ve önceliklendirmesini etkileyen stratejik girişimlerin olup olmadığı göz önünde bulundurulur. Örneğin, mali yılın sonlarına gelindiğinde ve tüm proje fikirlerinizi hayata geçirmeden önce bütçenizin tükeneceğini biliyorsanız, hazırlık süresi daha uzun olan projelere kıyasla daha erken başlatılabilecek projelere öncelik verebilirsiniz.

Vizyon önceliklendirme çerçevesi

Vizyon önceliklendirme metodolojisi, bugünkü müşteri ihtiyaçları veya şirket hedeflerinden bağımsız olarak, gelecekte nelerin mümkün olacağına odaklanır. Bu çerçeveye dayalı önceliklendirme yöntemi, yeni ortaya çıkan teknolojilerden (örneğin, bulut bilişim) yararlanan yenilikçi ürün fikirleri için idealdir. Bu tür projeler genellikle yüksek risklidir, ancak başarılı olmaları halinde inanılmaz getiriler sağlayabilir; bu nedenle bu önceliklendirme yaklaşımı, şirketinizin “kalıpların dışında düşünmesine” ve rakiplerini şaşırtmasına yardımcı olabilir.

Giriş önceliklendirme çerçevesi

Giriş tabanlı önceliklendirme yaklaşımı, proje yöneticilerinin, müşterilerin yeni ürün özelliklerini veya değişiklikleri öğrenmek, kullanmak ve bunlara alışmak için ne kadar zaman harcayacaklarına göre girişimlere öncelik vermesini gerektirir. Bu önceliklendirilmiş liste, şirketinizin müşterilerin daha az zaman ve çaba harcayacağı ürün girişimlerine öncelik vermesine yardımcı olabilir; böylece müşteriler, değişikliklerin faydalarından daha çabuk yararlanmaya başlayabilir.

Proje önceliklendirme matrisi

Önceliklendirme matrisi yöntemi, proje yöneticilerinin farklı önceliklendirme çalışmalarını birbirleriyle karşılaştırmasına ve değerlendirmelerine olanak tanır. Bu çerçeveye dayalı önceliklendirme yaklaşımı, gelir artışı, müşteri memnuniyetinin iyileştirilmesi gibi çok sayıda hedefi olan karmaşık projelerin önceliklendirilmesinde etkilidir. Bu önceliklendirme metodolojisinin çıktıları arasında, öncelik sırasına göre sıralanmış bir proje listesi ya da marka algısı üzerindeki etki veya hedef pazarlardaki büyüme potansiyeli gibi kriterler yer alabilir.

Çok boyutlu önceliklendirme

Çok boyutlu önceliklendirme, yeni ürün fikirlerini çeşitli faktörlerin birleşimine dayalı olarak öncelik sırasına koyar. Örneğin, çok boyutlu önceliklendirme, ürün fikirlerini müşteri ihtiyaçları, piyasa koşulları ve fırsatlar ile zamanlamaya göre öncelik sırasına koymak şeklinde gerçekleştirilebilir.

MoSCoW önceliklendirme yöntemi

(Olması gerekir, Olması iyi olur, Olabilirdi, Olmasını isterim)

MoSCoW önceliklendirme yöntemi, ürün girişimlerinizi müşteriler ve şirket hedefleriniz açısından önemlerine göre dört kategoriye (olmazsa olmaz, olması gereken, olabileceği ve arzu edilen) ayırarak önceliklendirmenin basit bir yoludur. Bu önceliklendirme çerçevesi, yeni ortaya çıkan teknolojilerden yararlanırken aynı zamanda müşterilerin daha temel özelliklere yönelik ihtiyaçlarını da karşılayan yenilikçi ürünlerle rakiplerinizin bir adım önünde olmanıza yardımcı olacaktır.

ZORUNLU ÖZELLİKLER: Bu girişimler yüksek öncelikli ve zaman açısından hassastır. Örneğin, ürün yöneticisi, rakip ürünlerde yakında kullanıma sunulacak yeni özellikleri piyasaya sürmek isteyebilir. Müşterilerin güncel geri bildirimleri veya piyasa koşulları da, “zorunlu özellik” önceliklendirme yaklaşımıyla oluşturulan bu öncelik listesinde etkili olabilir. ZORUNLU ÖZELLİKLER İSTEĞE BAĞLI DEĞİLDİR!

OLMASI GEREKENLER: Bu strateji, “olması iyi olur” stratejisine benzerdir; çünkü şu anda şirketinizin hedeflerine ulaşması için zorunlu değildir, ancak bu girişimler hayata geçirildiğinde faydalı sonuçlar doğurabilir. Projeleri önceliklendirmek için “olması gerekenler” çerçevesini kullanan proje yöneticileri, “Eğer yaparsanız, onlar gelir” önceliklendirme yaklaşımını izlerler. Yeni bir ürün grubu veya hizmet için projelere öncelik verilirken, “olması gereken” girişimler genellikle en yüksek büyüme potansiyeli veya pazar payı sunan girişimlerdir.

“YAPILABİLİR”: “Yapılabilir” önceliklendirme çerçevesi, şirketinizin başarısı için zorunlu olmasa da uygulanması halinde olumlu sonuçlar doğurabilecek proje önceliklendirme fikirlerini içerir. Örneğin, bunlar şirketinizin müşterilerin ilgi alanları ve ihtiyaçları hakkında daha fazla bilgi edinmesini sağlayan ve gelecekteki önceliklendirme çalışmalarına yardımcı olabilecek ürün girişimleri olabilir. “YAPILABİLİR” ÖĞELERİ İSTEĞE BAĞLIDIR!

“İSTENİR”: “İstenir” önceliklendirme çerçevesine giren ürün önceliklendirme önerileri, yalnızca hayata geçirildiklerinde şirkete fayda sağladıkları için “olması iyi olur” olarak değerlendirilir. “İSTENİR” ÖNERİLERİ İSTEĞE BAĞLIDIR!

Ürün ve proje yöneticileri için önceliklendirme çerçevelerine dair son düşünceler

Bu önceliklendirme stratejileri, işletmenizin ve müşterilerinizin yararına en fazla potansiyele sahip ürün önceliklendirme girişimlerine değerli kaynaklarınızı tahsis etmenize yardımcı olabilir. Oluşturduğunuz önceliklendirilmiş liste, gelecekteki projelerinizi geliştirirken hangi önceliklendirme fikirlerinin diğerlerinden daha önemli olduğunu anlamak için yararlı bir araç olacaktır. Artık proje önceliklendirme çerçevelerini anladığınıza göre, bir sonraki projenizin ürün önceliklendirme çalışmalarını düzenlemenize yardımcı olması için bir önceliklendirme yaklaşımını denemeyi deneyin.